Mevduat Çarpanı

Mevduat Çarpanı Nedir?

Mevduat çarpanı, bir bankanın rezervlerinde tuttuğu her bir para birimi için yaratabileceği maksimum para miktarıdır.Mevduat çarpanı, bankada ödünç verilebilecek mevduat tutarının yüzdesini içerir.Bu yüzde normalde Federal Rezerv tarafından belirlenen zorunlu karşılık tarafından belirlenir.

Mevduat çarpanı, bir ekonominin temel para arzını sürdürmenin anahtarıdır.Bu, şu anda dünyanın birçok ülkesindeki bankalarda yaygın olan kısmi rezerv bankacılığı sisteminin bir bileşenidir.

Önemli Çıkarımlar

  • Mevduat çarpanı, bir bankanın her bir rezerv para birimi için çekilebilir mevduat şeklinde yaratabileceği maksimum para miktarıdır.
  • Bu rakam, bir ekonominin temel para arzını korumanın anahtarıdır.
  • Kısmi rezerv bankacılığı sisteminin bir bileşenidir.
  • Rezerv minimumları Federal Rezerv tarafından belirlense de, bankalar kendileri için daha yüksek olanları belirleyebilir.
  • Mevduat çarpanı, bir kredinin fiili kullanımı ile bir ülkenin para arzındaki değişimi yansıtan para çarpanından farklıdır.

Mevduat Çarpanını Anlama

Mevduat çarpanı, mevduat genişleme çarpanı veya basit mevduat çarpanı olarak da adlandırılır.Bir bankanın mevduatının borçlulara ödünç verilebilecek kısmıyla bağlantılıdır.

Bu borç verme faaliyeti, ülkenin para arzına para enjekte etmekte ve ekonomik faaliyeti desteklemektedir.Esasen mevduat çarpanı, bankaların mevduatları nasıl artırabileceğinin veya çoğaltabileceğinin bir göstergesidir.

Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Federal Rezerv gibi merkez bankaları, bankaların rezervde tutmaları gereken minimum tutarları belirler.Bu tutarlar zorunlu karşılıklar olarak bilinir.Bankalar, mevduat sahiplerinden herhangi bir para çekme talebini karşılamak için yeterli nakde sahip olmalarını sağlamak için ödünç verdiklerinin dışında rezerv tutmalıdır.Fed, bankalara, bankada veya yerel bir Federal Rezerv bankasında tutulabilecek rezervleri için küçük bir miktar faiz öder.

Mevduat çarpanı, rezervdeki fonların yüzdesi ile ilgilidir.Rezervleri muhasebeleştirdikten sonra ne kadar borç vermeleri gerektiğine bağlı olarak bankaların ne kadar para yaratabilecekleri hakkında bir fikir sağlar.

Mevduat Çarpan Hesabı

Mevduat çarpanı, zorunlu karşılıkların yüzdesinin tersidir.Yani zorunlu karşılık %20 ise, mevduat çarpanı 5'tir.İşte bunun nasıl hesaplandığı:

Mevduat çarpanı = 1/.20

Mevduat çarpanı = 5

Bir bankanın rezervlerinde sahip olduğu her 1 Dolar için, mevduatlarını (ve teorik olarak para arzını) borç verdiği şeyle 5 Dolar artırabilir.

Bir bankanın çek edilebilir mevduatlarından -çeklerin, poliçelerin veya diğer finansal araçların müzakere edilebileceği vadesiz hesaplardan- ödünç verebileceği miktar, Fed'in zorunlu karşılıklarına bağlıdır.Bu iş başında kesirli rezerv bankacılığıdır.Zorunlu karşılık %20 ise, banka mevduatın %80'ini ödünç verebilir.

Investopedia / Sabrina Jiang

Mevduat Çarpanı vs.Para Çarpanı

Mevduat çarpanı, para çarpanı ile sıklıkla karıştırılır.İki terim birbiriyle yakından ilişkili olsa da, belirgin bir şekilde farklıdır ve birbirinin yerine geçemezler.

Para çarpanı, bir bankanın rezervinin ötesindeki sermaye kredisi tarafından yaratılan bir ulusun para arzındaki değişikliği yansıtır.Tüm banka kredilerinin çarpan etkisi yoluyla maksimum potansiyel para yaratma olarak görülebilir.

Mevduat çarpanı, para çarpanı için temel sağlar, ancak para çarpanı değeri sonuçta daha azdır.Bunun nedeni, tüketiciler tarafından fazla rezervler, tasarruflar ve nakde dönüşümlerdir.

Bankalar, çekilebilir mevduatlarının sayısını azaltmak için Federal Rezerv tarafından belirlenen gereksinimlerin ötesinde rezerv tutabilir.Bu, ülkenin para arzına enjekte ettiği yeni para miktarını azaltabilir.

Kısmi Rezerv Bankacılığı Nedir?

Bankaların günlük faaliyetlerini korumak ve müşterilerinin para çekme taleplerini karşılayabilmelerini sağlamak için yatırılan tüm paranın bir kısmının yedekte tutulduğu bir bankacılık sistemidir.Rezervde olmayan miktar borçlulara ödünç verilebilir.Bu sürekli olarak ülkenin para arzına katkıda bulunur ve ekonomik aktiviteyi destekler.Fed, rezerv gereksinimini değiştirerek para arzını etkilemek için kısmi rezerv bankacılığı kullanabilir.

Mevduat Çarpanının Para Arzı ile İlişkisi Nasıldır?

Mevduat çarpanı, bir bankanın borç verme faaliyetinin para arzına ne kadar ekleyebileceğinin bir göstergesidir.Esasen, bankalar, daha sonra parayı kendi banka hesaplarına yatıran borçlulara borç para vererek ülke genelinde mevduatları çoğaltır.Mevduat çarpanı, yedekte tutulan tek bir birime dayalı olarak oluşturulabilecek para miktarını temsil eder.Fed'in zorunlu karşılıkları ne kadar yüksek olursa, mevduat çarpanı o kadar küçük ve borç verme yoluyla yaratılan mevduatlardaki artış o kadar az olur.

Mevduat Çarpanı Nasıl Hesaplarsınız?

Federal Rezerv'in bankalar için zorunlu karşılıklarını alın.Bu rakamı 1'e bölün.Sonuç, yaratılabilecek yeni para miktarıdır.Diyelim ki Fed'in zorunlu karşılık oranı %18.Para yatırma çarpanı 1/.18 veya 5.55 olacaktır.Bu, banka rezervlerindeki her 1 ABD Doları için para arzına 5,55 ABD Doları eklenebileceği anlamına gelir.Zorunlu karşılık ne kadar düşükse, yaratılabilecek para miktarı o kadar fazla olur (çünkü ödünç verilecek daha fazla para vardır).